(Nie)ginące zawody, umiejętności
i obyczaje w społecznościach wiejskich 
– Mazowsze i Polska Wschodnia

Z drewnem ci do twarzy

Zawody związane z obróbką drewna są najczęściej wiązane z aktywnością męską. Poza kilkoma specjalnościami takimi jak plecionkarstwo, które mogło być wykonywane przez osoby w każdym wieku i każdej płci, tradycyjna obróbka drewna była częściej domeną mężczyzn ta ze względu na tradycyjny podział pracy jak i ze względu na siłę fizyczną, która była niezbędna do pracy niektórymi ręcznymi narzędziami. Współcześnie obie te przyczyny przestają mieć znaczenie. Zanika tradycyjny podział pracy przypisujący kobiety jedynie do pewnego zakresu prac, a istnienie elektronarzędzi sprawia, że mniej ważna staje się kwestia siły fizycznej, nawet tam, gdzie wcześniej była ona niezbędna. Droga do zajmowania się obróbką drewna jest więc otwarta również dla kobiet, choć nadal z kobietami spotykamy się przy obróbce drewna rzadziej. Za przykład weźmy zgłoszenia do Konkursu „Zachowaj tradycje – (nie)ginące zawody, umiejętności i obyczaje. Teraz drewno”. W kategorii „Sztuka ludowa” na 59 zgłoszeń 10 zgłoszeń to zgłoszenia kobiet, w kategorii „Rękodzieło ludowe” na 57 zgłoszeń aż 26 zgłoszeń pochodziło od kobiet i byłą to najbardziej „sfeminizowana kategoria”, choć kobiety nie stanowiły w niej nawet połowy zgłoszeń (choć zgłoszenia pań, stanowiły połowę zgłoszeń zaakceptowanych do drugiego etapu konkursu i dominowały wśród osób nagrodzonych). Już jednak w kategorii  „Rzemiosło ludowe” na 37 zgłoszeń jedynie 5 to zgłoszenia kobiet. Widzimy więc, że drewno nie jest tylko dla mężczyzn i że kobiety mogą osiągać sukcesy w pracy z drewnem. 

Zarazem możemy zauważyć, że drewnem zaczynają się interesować nowe osoby, także z młodszych pokoleń nie tylko kontynuujące tradycyjne formy wytwórczości, ale także twórczo do nich nawiązujące. Do takich osób należy z pewnością jedna z dwóch kobiet, które objęliśmy naszym badaniem jakościowym, Katarzyna Wierzbicka z Dąbrowy Chotomowskiej, która swoje zainteresowania drewnem sformalizowała w postaci działalności gospodarczej w 2022 roku. Jej firma nazywa się „Drewniane Marzenia – Katarzyna Wierzbicka”, ale w mediach społecznościowych posługuje się nazwą, a zarazem hasłem reklamowym „Z drewnem Ci do twarzy”, które to hasło, za zgodą pani Katarzyny Wierzbickiej, wykorzystaliśmy jako tytuł filmu-wywiadu z nią. 

Nasza rozmówczyni posiada profesjonalnie wyposażony warsztat stolarsko-biżuterniczy urządzony w budynku gospodarczym koło swojego domu rodzinnego. W warsztacie posiada urządzenia pozwalające na precyzyjną obróbkę drewna takie jak grubościówka, pilarka taśmowa, wyrzynarki włosowe i polerka wykorzystywana do szlifowania z użyciem papieru ściernego o różnej gradacji zakupione dzięki dofinansowaniu ze środków Unii Europejskiej. Uzupełnieniem urządzeń stacjonarnych są różnego rodzaju narzędzia ręczne. Katarzyna Wierzbicka specjalizuje się w biżuterii wykorzystującej elementy drewniane często w połączeniu z żywicami epoksydowymi, ale tworzy również płaskorzeźby i drobną galanterię drewnianą taką jak deski do krojenia, podstawki do kawy czy statuetki okazjonalne. 

POZOSTAŁE WPISY

Drewno z duszą

Pan Michał Koc jest rzeźbiarzem z Hajnówki. Interesował się drewnem od najmłodszych lat, zanim został rzeźbiarzem. Chodził do lasu i

Czytaj więcej »
Józef od świętych

Przypominamy sylwetkę kurpiowskiego rzeźbiarza ludowego, pana Józefa Bacławskiego, z urokliwej miejscowości Łyse. Podczas wywiadu pan Józef zaprezentował nam proces tworzenia

Czytaj więcej »
Z drewnem ci do twarzy

Zawody związane z obróbką drewna są najczęściej wiązane z aktywnością męską. Poza kilkoma specjalnościami takimi jak plecionkarstwo, które mogło być

Czytaj więcej »
Drewniany dach na lata

Grzegorz Osipowski mieszka w Ługielach na Suwalszczyźnie. Od dwudziestu lat wytwarza tradycyjny wiór osikowy, który jest tradycyjnym pokryciem dachowym pogranicza

Czytaj więcej »
Kiedyś to były beczki

Zenon Posturzyński i Andrzej Kosz są emerytowanymi bednarzami. Pracowali w bednarskiej spółdzielni rzemieślniczej „Pawłowianka”, która powstała w 1932 r. W

Czytaj więcej »
Kolejne prace

Prace wyróżnione jeszcze spływają do siedziby #NIKiDW w Warszawie. Zgromadzone dzieła utworzą wystawę. Spośród nich Jury Konkursu dokona wyboru zwycięzców

Czytaj więcej »
Rękodzieło Ludowe

Prezentujemy kolejne prace, które zakwalifikowały się do II etapu #konkursu.
W kategorii II „Rękodzieło ludowe”:
– Drzeworyt odpustowy „Święta rodzina”

Czytaj więcej »
Drzeworyt

Wpływają do nas kolejne prace, które zakwalifikowały się do II etapu #konkursu. W kategorii I „Sztuka ludowa” Drzeworyt Adam i

Czytaj więcej »
Pierwsze prace

Jak wiecie I etap Konkursu „Zachowaj tradycje – (nie)ginące zawody, umiejętności i obyczaje. Teraz drewno” rozstrzygnięty.
Mamy już pierwszą pracę,

Czytaj więcej »